eurpanostra
1.  Mansion_estate with river and MOA building_after copy

Museum Oud Amelisweerd wint prestigieuze prijs voor cultureel erfgoed

De EU Prize for Cultural Heritage/Europa Nostra Awards 2016 in de categorie ‘Outstanding achievements in the conservation, enhancement and adaptation to new uses of cultural heritage’ wordt uitgereikt aan Museum Oud Amelisweerd.
De jury is lovend over de manier waarop het landhuis is gerestaureerd en herbestemd. Soda en restauratiearchitect Krijn van den Ende (BBOR) hebben telkens het monument als startpunt van handelen genomen. 
De jury prijst de uitmuntende conserverings- en museologische aspecten in het project. ‘De educatieve kwaliteit van het museum is discreet maar zelfbewust, de kwaliteit van het tentoonstellingsmeubilair is uitnemend'. ‘De hedendaagse aanvullingen, zoals bijvoorbeeld de collectie moderne kunst zijn goed in de historische context ingepast. Het monument zelf is van groot belang en de authenticiteit van het 18e eeuwse landhuis is intact gebleven, dankzij de aandacht die de restaurateurs hebben besteed aan alle details.’ benadrukt de jury.
‘The modern additions to the historical setting, whether we take as examples the Modern art or the contemporary style of exhibition, are well incorporated. 
9.  Mansion_MOA entrance hall Armando quote bel-etage_after

Muren vertellen geschiedenis

Oud Amelisweerd werd rond 1770 gebouwd door baron Godard Taets van Amerongen. Met schepen van de V.O.C. kwamen de Chinese behangsels naar Nederland om de muren van het zomerverblijf te verfraaien. Bloeiende struiken en vogels, een jachtscène en een drakenbootfestival geven uitdrukking aan het 18de eeuwse ideaalbeeld van de natuur als symbool voor het ware en het goede.
behangcollage
Ook latere bewoners als koning Lodewijk Napoleon en de familie Bosch van Drakesteyn lieten hun sporen na. Laag na laag: behangfragmenten op de muren laten een bonte schakering van 18de, 19de en 20ste eeuwse stijlen zien. Zo vertellen de muren van Oud Amelisweerd over de bewoners en hun tijd.
Naamloos2
Tussen 2013 en 2014 voegen de gemeente Utrecht – inmiddels de eigenaar van de buitenplaats – en het Armando Museum een nieuwe bewoner toe aan deze rijke historie met de collectie van de Nederlandse kunstenaar Armando.
ZEE_5582

Restauratie paradox

Hoe combineer je het behoud van een monumentale landhuis met de functie van een museum, zonder dat dit leidt tot halfslachtige compromissen of onwenselijke concessies? Naast de ogenschijnlijke tegenstelling tussen de historische buitenplaats en het werk van Armando staan ook het behoud van het kwetsbare monument en het openstellen hiervan op gespannen voet met elkaar. Elke verdieping van het landhuis kreeg een andere benadering.
Armando in het woud1 kopie

Bel-etage

Op de bel-etage waren de wandbespanningen grotendeels intact en werden waar nodig in volle glorie hersteld. Ze vormen een spannend contrast met de aardse werken van Armando. 
MOA11 kopie
‘The modern additions to the historical setting, whether we take as examples the Modern art or the contemporary style of exhibition, are well incorporated. 
behangsnippers
De tijdslagen in Oud-Amelisweerd zijn af te lezen aan de lagen behang in de kamers. Op de eerste verdieping zijn de behangsels grotendeels beschadigd en verwijderd. De aanwezige behangfragmenten getuigen van de verschillende periodes van bewoning. Echter de staat en verscheidenheid van deze fragmenten stond een gebruik als ondergrond voor het tonen van kunst in de weg. In plaats van één bepaalde behanglaag te reconstrueren, is er gekozen om alle fragmenten intact te laten en te conserveren.
MOA20
Om de ruimtes toch geschikt te maken voor het exposeren van kunst zijn de wanden ontstoord door een nieuwe laag toe te voegen. Een speciaal voor dit doeleinde geweven, transparante linnen bespanning die refereert aan de ondergrond van de oude wandbespanningen. 
23 kopie

18 kopie
Armando in het woud3 kopie


Documentatiecentrum

Op de zolder bevindt zich het documentatiecentrum over het werk van Armando en de geschiedenis van het landhuis.
18.  Mansion_MOA documentation centre-library 2nd_after
25
Hier is het volledige interieur als nieuwe laag toegevoegd. Door het grote contrast tussen interieur en landhuis worden beiden benadrukt.
29 copy kopie
De historie van het huis, z’n bewoners en unieke behangsels wordt beleefbaar gemaakt door een interactieve tentoonstelling. 
26
MOA5 kopie
Het ogenschijnlijk uit papier opgebouwde meubel midden in de ruimte speelt hierin een belangrijke rol. Aan de hand van behangfragmenten wordt het verhaal van het monument en zijn bewoners verteld. Deze fragmenten zijn geplaatst in lades waar ze beschermd zijn tegen licht en vocht. Door het opentrekken van de lade begint de ene keer een animatie op een scherm in de bovenkant van het meubel of licht elders in de ruimte een groter behangfragment op.
MOA3
credits  
>
animaties/ Keyframes

inhoudelijke invulling/ Sander Karst
<
1120590bewerkt copy kopie


fakebeeld_1px

Ingenieus daglichtsysteem

Bij de aanleg van dit landgoed in de 18de eeuw stond de beleving van de natuur centraal. De grote ramen in het huis en de zichtlijnen in het omliggende park vormen hiervan de getuigen.
Om de kwetsbare wanddecoraties te beschermen tegen te veel daglicht waren de luiken de laatste decennia gesloten, waardoor de relatie met de omgeving verloren is gegaan. Samen met licht adviseur Joost de Beij is er speciaal voor dit museum een interactief lichtsysteem ontwikkeld.
19 kopie
Via permanente lichtmeting worden de bestaande luiken en nieuwe screens automatisch bediend om de toegestane hoeveelheid daglicht te reguleren. De ruimtes en de aanwezige kunstwerken worden zoveel mogelijk aangelicht met natuurlijk licht. Door Soda ontworpen lampen vullen dit op een subtiele manier aan waar nodig. Als resultaat is het contact met het omringende landschap hersteld. 
fakebeeld_1px

Details

De meubelen die Soda ontwerpt zijn geen objecten die enkel naar zichzelf verwijzen. De banken die voor het museum zijn ontworpen, zijn opgebouwd uit verschillende lagen, een subtiele verwijzing naar de gelaagde historie van het landhuis.
IMG_2796 copy kopie
MOA15 c1 kopie
Jaarlijks betreden tienduizenden bezoekers het museum. Een traploper moet de houten traptreden beschermen tegen hun voetstappen. Het patroon op deze traploper verwijst naar de slijtagesporen op de eeuwenoude trap eronder.
fakebeeld_1px

Tentoonstellingen


Sinds de eerste tentoonstelling ‘Armando in het Woud’ is ook de vormgeving van de wisselende exposities door Soda gedaan. In een afgewogen sobere stijl, de dialoog tussen monument en de getoonde kunst ondersteunend, is een familie van verschillende dragers ontwikkeld. 
MOA10 kopie
Armando in het woud6 copy copy kopie
Armando in het woud17 kopie
Tekst is een belangrijk medium voor de kunstenaar Armando. Echter door de onmogelijkheid om deze teksten toe te passen wegens de historische wandbespanningen, ontstond de opgave om hiervoor een alternatief idioom te ontwikkelen. Samen met grafisch vormgever Vanessa van Dam zijn hiervoor verschillende varianten bedacht. Van gefreesde letters op tegelwand of vloer , tot op linnen aangebrachte teksten. 
6.  Mansion_MOA Pheasant room bel-etage_after
Armando in het woud2
Het linnen is de drager van de tekst waardoor er een dialoog ontstaat tussen kunst en monument. 
fakebeeld_1px

Het Koetshuis


Vanwege de kwetsbaarheid van het landhuis is er gekozen om de ticketverkoop, horeca en auditorium onder te brengen in het koetshuis.
Koetshuis4 kopie


koetshuis1 kopie
Het ticketoffice en de museumwinkel van Museum Oud Amelisweerd sluiten aan op het museumconcept: in het meubilair, ook hier als een nieuwe laag toegevoegd, herken je de minimalistische vormentaal van het documentatiecentrum op zolder. Het houten meubel in de entree van het koetshuis (met uitgebreide informatie over de landgoederen) is ontworpen in opdracht van de gemeente Utrecht en opgebouwd uit eikenhout afkomstig van deze landgoederen.
Koetshuis5 kopie

Koetshuis7a
In de kasten zijn teksten van Armando uitgefreesd. Als de museumwinkel gesloten is zijn deze beeldbepalend.
Koetshuis7b


Koetshuis2a

De Veldkeuken

De Veldkeuken is een museumcafé, bakkerij en ‘slow food’ restaurant in het koetshuis van landgoed Oud Amelisweerd. Soda ontwikkelde het concept voor de inrichting. Deze is sfeervol en ambachtelijk en speelt met historische details die behouden moesten blijven. Zoals de voederbakken voor de paarden, nu in gebruik als broodkast. Stoelen en tafels zijn ontworpen door Tiddo de Ruiter.

Koetshuis3a kopie
Koetshuis8 kopie
Schermafbeelding 2016-07-14 om 18.28.51
fakebeeld_1px

Organisatie


In de rol van ontwerper en projectleider voor het museum zat Soda rond de tafel met vertegenwoordigers van de Rijksgebouwendienst, de gemeenten Utrecht en Bunnik en het Armando Museum. Ondanks vaak tegengestelde meningen, heeft Soda een concept en ontwerp voor het nieuwe museum gemaakt dat door de betrokkenen niet als compromis, maar als een meerwaarde wordt ervaren. Hiernaast hebben wij ook de directievoering en projectmanagement gedaan. Alles is gerealiseerd binnen het budget.

credits
>
Museale herbestemming/
museale herbestemming ontwerp en projectmanagement/ Soda

museumconcept/ Yvonne Ploum, MOA
grafisch ontwerp/ Vanessa van Dam
lichtadviseur/ Joost de Beij
wandbespanningen/ Ruys-Zeist, Deltracon
(tentoonstellings)meubilair/ Speltuig en ander houtwerk,
Brandwacht en Meijer
animaties, Keyframes    
                 

Restauratie/
restauratiearchitect/ Krijn C.van den Ende (BBOR)
wandbekledingen + behangrestauratie/ Judith Bohan, XL papier, SRAL
restauratie bouwbedrijf/ Burgy
restauratieschilderwerk/ Atelier Terhorst
hout- en meubelrestaurateurs/ Folkers, Vos en Creman                                                

Techniek/
adviseur W installaties/ Bordewijk Advies. Neuhaus
adviseur E installaties/ Spelbrink Elektrotechnisch Advies- en Tekenburo 
klimaatinstallatie/ Campus Installatietechniek
lichtregeling en armaturen/ Nelissen Dekorbouw, de Cirkel, Emenem

Onderzoek/
RCE, Rijksdienst Cultureel Erfgoed/ Marceline Dolfin/ Eloy Koldeweij
Universiteit van Amsterdam (UvA)/ 
Conservering en restauratie/ Technische Universiteit Eindhoven/
TNO, Nederlandse Organisatie voor Toegepast Wetenschappelijk Onderzoek
<

Documentaire

De documentaire van RTV Utrecht over de transformatie van het monument tot museum.